TÜRKİYE’DE YÜKSEK DEPREM RİSKİ TAŞIYAN BİR KENTTE YAŞAYAN YETİŞKİNLERDE AFET KORKUSU VE BİREYSEL DAYANIKLILIK
Afet Dayanıklılığı
Özet Görüntüleme: 0
/ 
PDF İndirme: 0
Anahtar Kelimeler:
Afetlere Karşı Dayanıklılık, afet korkusu, deprem hazırlığı, Halk SağlığıÖzet
Bu çalışma, Türkiye’de yüksek deprem riski taşıyan bir kentte yaşayan yetişkinlerde afet korkusu ve deprem dayanıklılığı düzeyini belirlemeyi ve bireysel dayanıklılığı etkileyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu kesitsel alan çalışması, 20–65 yaş aralığında 392 yetişkin ile çevrim içi anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veriler, Tanımlayıcı Bilgi Formu ve Bireysel Afet Dayanıklılığı Değerlendirme Ölçeği (BADD) aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Katılımcıların %75,8’i yaşamları boyunca en az bir afet deneyimi yaşadığını, %19,1’i ise bir afet nedeniyle bir yakınını kaybettiğini belirtmiştir. Katılımcıların yalnızca %34,9’u kişisel ya da aileye yönelik bir afet planına sahip olduğunu, %28,8’i ise evinde acil durum afet çantası bulunduğunu ifade etmiştir. Ortalama afet korkusu puanı 5,91 ± 2,51 olup, katılımcıların %30,4’ü yüksek düzeyde afet korkusu (≥8) bildirmiştir. Bireysel afet dayanıklılığı ortalama puanı 61,18 ± 9,64’tür. Regresyon analizi sonuçlarına göre; eğitim durumu, daha önce afet yaşama ve ilkyardım eğitimi alma durumu bireysel afet dayanıklılığının anlamlı yordayıcılarıdır. Yüksek düzeyde afet maruziyeti ve orta düzeyde afet korkusuna rağmen, bireysel hazırlık ve dayanıklılık düzeylerinin yetersiz olduğu görülmektedir. Afet eğitimi ve beceri temelli müdahalelere odaklanan uygulamalar, deprem riski yüksek bölgelerde bireysel ve toplumsal dayanıklılığın artırılmasına katkı sağlayabilir.
Referanslar
WHO. (2023). Disasters and emergencies. https://www.who.int/teams/integrated-health-services/clinical-services-and-systems/surgical-care/disasters-and-emergencies
Özkan, B., Çetinkaya Kutun, F., (2021). Disaster psychology. Health Care Acad J, 8(3), 249–256.
Şen, G. (2022). Toplumda suç korkusu ve sosyal sermaye dinamikleri açısından afet direnci: Burdur- Antalya kent merkezi örneği (Tez No. 708679) (Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi). Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.( Fear of Crime in Society and Social Capital Dynamics in Terms of Disaster Resilience: The Case of Burdur-Antalya City Center (Thesis No. 708679) (Ph.D. Thesis, Dokuz Eylül University). Council of Higher Education National Thesis Center)
United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR) (2022). Our World at Risk: Transforming Governance for a Resilient Future - Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction 2022. Geneva, Switzerland.
Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (2023). 2022 Disasters in numbers. Brussels: CRED.
Kukuoğlu, A. (2018). Psychological Traumas After Natural Disasters and A Sample Psychological Support Education Program Journal of Disaster and Risk, 1(1), 39–52.
Sönmez, D., & Hocaoğlu, Ç. (2023). Post-Traumatic Stress Disorder After Natural Disasters: A Review. Düzce Medical Journal, 25(2), 103–114. https://doi.org/10.18678/dtfd.1277673
Norris FH, Friedman MJ, Watson PJ, Byrne CM, Diaz E, Kaniasty K. (2002). 60,000 disaster victims speak: Part I. An empirical review of the empirical literature, 1981-2001. Psychiatry. 65(3):207-39.
Bonanno, G. A., Brewin, C. R., Kaniasty, K., & La Greca, A. M. (2010). Weighing the costs of disaster: Consequences, risks, and resilience in individuals, families, and communities. Psychological Science in the Public Interest, 11(1), 1–49.
Tang, J.-S., & Feng, J.-Y. (2018). Residents’ disaster preparedness after the Meinong Taiwan earthquake: A test of protection motivation theory. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(7), 1434. https://doi.org/10.3390/ijerph15071434
Wang, Z., Han, Z., Liu, L., & Yu, S. (2021). Place attachment and household disaster preparedness: Examining the mediation role of self-efficacy. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(11), 5565. https://doi.org/10.3390/ijerph18115565
Tercan, B. (2022). A Investigation of Individuals' Preparedness for Disasters in Disaster Resilience: Erzincan Province Example. Research Article/ Journal of Disaster and Risk, 5(1), 261–269. https://doi.org/10.35341/afet.1063790
Hoffmann, R., & Muttarak, R. (2017). Learn from the Past, Prepare for the Future: Impacts of Education and Experience on Disaster Preparedness in the Philippines and Thailand. World Development, 96, 32–51. https://doi.org/10.1016/J.WORLDDEV.2017.02.016
Paton, D. (2013) Disaster Resilient Communities: Developing and testing an all- hazards theory. Journal of Integrated Disaster Risk Management, 3, 1-17.
Becker, J. S., Paton, D., Johnston, D. M., & Ronan, K. R. (2012). A model of household preparedness for earthquakes: how individuals make meaning of earthquake information and how this influences preparedness. Natural Hazards: Journal of the International Society for the Prevention and Mitigation of Natural Hazards, 64(1), 107–137. https://doi.org/10.1007/S11069-012-0238-X
Ungar, M. (2018). Systemic resilience: principles and processes for a science of change in contexts of adversity. 23(4). https://doi.org/10.5751/ES-10385-230434
Varol, N., & Buluş Kırıkkaya, E. (2017). Community Resilience Against Disasters. Resilience, 1(1), 1–9. https://doi.org/10.32569/resilience.344784
Özden, M. A., & Özden, A. T. (2022). "Spatialization" of the Event: A Discussion on a Method to Increase Social Resilience over the İzmir Earthquake. Online Journal of Art and Design, 10(1), 214–222.
Liu, J. J. W., Reed, M., & Girard, T. A. (2017). Advancing resilience: An integrative, multi-system model of resilience. Personality and Individual Differences, 111, 111–118. https://doi.org/10.1016/J.PAID.2017.02.007
Kim Y, Kim MY. (2022). Factors affecting household disaster preparedness in South Korea. PLOS ONE, 17(10), 2003–2005. https://doi.org/ 10.1371/journal.pone.0275540
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A. G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods 2007 39:2, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
DiTirro, L. (2018). Conceptualizing Individual Disaster Resilience: Benchmarking Tools for Individual and Social Coping Capacity for a Disaster Resilient Society. Open Access Dissertations. https://docs.lib.purdue.edu/open_access_dissertations/1716
Dorasamy, M., Raman, M., Muthaiyah, S. & Kaliannan, M. (2013). Disaster Preparedness in Malaysia: An Exploratory Study, pp.19-30. In Recent Advances in Management, Marketing, Finances. Proceedings of the 7th WSEAS International Conference on Management, Marketing and Finances (MMF '13).
Muthaiyah, P. D. S. (2010). Disaster Preparedness in Malaysia: An Exploratory Study. https://www.academia.edu/10400588/Disaster_Preparedness_in_Malaysia_An_Exploratory_Study
Munzur Press (2024). Deprem uyarısının yapıldığı Tunceli’de kentsel dönüşüm çalışmaları başladı (Urban transformation projects have begun in Tunceli, where an earthquake warning was issued). Retrieved 1 June 2024https://munzurpress.com/deprem-uyarisinin-yapildigi-tuncelide-kentsel-donusum-calismalari-basladi/
Ersavaş Kavanoz, S. (2020). “Kentsel Direnç” Kavramı Üzerine (On the Concept of "Urban Resilience"). Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi (Journal of Urban and Environmental Studies), 2(1), 5–24. https://dergipark.org.tr/tr/pub/yykentcevre/issue/55330/733459
Wan Leng, L., Appannan, J., Wai Yin, C., & Siew Fong, L. (2020). Research Organisation Does prior experience really matter for disaster preparedness? JPRSS) Journal of Progressive Research in Social Sciences. www.scitecresearch.com
Onuma, H., Shin, K. J., & Managi, S. (2017). Household preparedness for natural disasters: Impact of disaster experience and implications for future disaster risks in Japan. International Journal of Disaster Risk Reduction, 21, 148–158. https://doi.org/10.1016/J.IJDRR.2016.11.004
AFAD. (2023). Ulusal deprem strateji̇si̇ ve eylem planı (udsep-2023) (National Earthquake Strategy and Action Plan (Nesap-2023). 2023. https://deprem.afad.gov.tr/content/75
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Göbeklitepe Sağlık Bilimleri Dergisi
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
